Uprawnienia związane z rodzicielstwem – urlop macierzyński oraz rodzicielski

Jedne z najczęściej pojawiających się pytań od naszych czytelników dotyczą zagadnień związanych z rodzicielstwem. Na blogu postaram się omówić uprawnienia związane z rodzicielstwem. W dzisiejszym wpisie przedstawiam podstawowe informacje na temat urlopów: macierzyńskiego oraz rodzicielskiego.

Urlop macierzyński

Zgodnie z art. 180. § 1 kodeksu pracy:

Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
2) 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
3) 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
4) 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
5) 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Co ważne, pracownica może skorzystać z prawa do urlopu macierzyńskiego w terminie do 6 tygodni przed planowanym terminem porodu. W takim przypadku pozostała niewykorzystana część urlopu macierzyńskiego przysługuje matce dziecka po porodzie, do wykorzystania wymiaru.

Zgodnie z przepisami matka dziecka może po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego zrezygnować z pozostałej części urlopu i wrócić do pracy pod warunkiem, że:

1)  pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko;
2)  przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.

Wniosek o rezygnacji z wykorzystania części urlopu macierzyńskiego powinien zostać złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Dodatkowo matka dziecka powinna złożyć oświadczenie od kiedy ojciec dziecka będzie korzystał z pozostałej części urlopu macierzyńskiego. Jeżeli płatnikiem zasiłku był ZUS, oprócz dokumentów wspomnianych powyżej, do dokumentów powinno zostać dołączone zaświadczenie pracodawcy o dacie zaprzestania przez pracownicę korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Ojciec dziecka do wniosku o wykorzystanie pozostałej części urlopu macierzyńskiego, składanego na 14 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu, powinien dołączyć:

1) odpis skrócony aktu urodzenia dziecka; do ustalenia prawa do zasiłku i jego wypłaty może być przyjęta  kopia tego dokumentu potwierdzona za zgodność z oryginałem przez płatnika składek albo ZUS,

2) zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez ubezpieczoną matkę dziecka, o okresie przysługującego jej zasiłku macierzyńskiego oraz o stawce procentowej w jakiej zasiłek macierzyński przysługiwał ubezpieczonej matce dziecka, zawierające imię, nazwisko i numer PESEL ubezpieczonej matki dziecka albo serię i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość, jeżeli nie nadano numeru PESEL.

Urlop rodzicielski

Zgodnie z Art. 182(1a)§1 kodeksu pracy:

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego pracownik ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do:
1) 32 tygodni – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,
2) 34 tygodni – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka,

Urlop w wymiarze określonym powyżej, przysługuje łącznie obojgu rodzicom, którzy mogą z tego uprawnienia korzystać jednocześnie, pod warunkiem, że łączny okres przebywania na urlopie rodzicielskim nie przekroczy wymiaru określonego wspomnianym przepisem.

Co ważne, urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo w częściach nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia. Udzielany jest bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego albo pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, w nie więcej niż 4 częściach przypadających bezpośrednio po sobie (w wymiarze wielokrotności tygodnia). Żadna z części nie może być krótsza niż 8 tygodni, za wyjątkiem pierwszej części, która w przypadku urodzenia 1 dziecka nie może być krótsza niż 6 tygodni lub gdy pozostała do wykorzystania część urlopu jest krótsza niż właśnie 8 tygodni.

Urlop rodzicielski w wymiarze do 16 tygodni może być udzielony w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części tego urlopu albo nieprzypadającym bezpośrednio po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części tego urlopu. Liczba wykorzystanych w tym trybie części urlopu pomniejsza liczbę części przysługującego urlopu wychowawczego.

Urlop rodzicielski udzielany jest na wniosek pracownika złożony w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu rodzicielskiego.

Pracownik może łączyć urlop rodzicielski z wykonywaniem pracy dla pracodawcy w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

W przypadku łączenia przez pracownika korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu, wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części, nie dłużej jednak niż do:
1) 64 tygodni – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka
2) 68 tygodni – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka,

Wysokość zasiłków

Wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego może zostać złożony razem z dokumentami związanymi z udzieleniem urlopu macierzyńskiego. W takim przypadku, przez cały okres pobierania zasiłków: macierzyńskiego oraz macierzyńskiego za okres przebywania na urlopie rodzicielskim przysługuje zasiłek w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku. Jeżeli natomiast wnioski o wskazane uprawnienia zostaną złożone oddzielnie, zasiłek będzie przysługiwał w wysokości: 100% podstawy wymiaru zasiłku za okres przebywania na urlopie macierzyńskim, 100% podstawy wymiaru za pierwsze 6 tygodni urlopu rodzicielskiego w przypadku urodzenia 1 dziecka (zasiłek macierzyński za okres przebywania na urlopie rodzicielskim) oraz 60% podstawy  wymiaru zasiłku za pozostałą część urlopu rodzicielskiego.

Niezbędne dokumenty

Dokumentami wymaganymi do wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego są:

1) zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu – w przypadku występowania o zasiłek macierzyński za okres przed porodem,

2) odpis skrócony  aktu urodzenia dziecka lub jego kopia potwierdzona przez płatnika składek albo ZUS za zgodność z oryginałem – w przypadku występowania o zasiłek macierzyński  za okres od dnia porodu.

Warunkiem przyznania rodzicowi dziecka prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony jako okres urlopu rodzicielskiego, jest wystąpienie do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie takiego urlopu. Rodzic dziecka we wniosku wskazuje wymiar urlopu, z którego będzie korzystał. Do wniosku należy dołączyć oświadczenie ubezpieczonego o braku zamiaru korzystania przez drugiego z rodziców dziecka z zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony jako okres urlopu rodzicielskiego w okresie wskazanym we wniosku albo o okresie, w którym drugi z rodziców dziecka zamierza korzystać z zasiłku macierzyńskiego za okres tego urlopu w okresie objętym wnioskiem, zawierające imię, nazwisko i PESEL drugiego z rodziców dziecka–albo serię i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość, jeżeli nie nadano numeru PESEL. 

Dokumentami wymaganymi do ustalenia prawa i wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony jako okres urlopu rodzicielskiego nieprzypadającego bezpośrednio po poprzednim okresie wypłaty zasiłku macierzyńskiego są:

1) oświadczenie ubezpieczonego, zawierające NIP i nazwy płatników zasiłku oraz informacje  o okresie, za który wypłacono zasiłek macierzyński  za  okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego, liczbie części wypłaconego zasiłku  za okres tego urlopu, okresie, w którym urlop rodzicielski został wydłużony, stawce procentowej w jakiej wypłacono zasiłek macierzyński oraz czy drugi z rodziców dziecka pobierał zasiłek macierzyński  za  okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego,

2) zaświadczenia poprzednich  płatników zasiłku macierzyńskiego o okresie, za  który zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego wypłacono  ubezpieczonemu, liczbie części wypłaconego zasiłku  za okres tego urlopu, okresie, w którym urlop rodzicielski został wydłużony, stawce procentowej w jakiej wypłacono zasiłek macierzyński oraz oświadczenie ubezpieczonego czy drugi z rodziców dziecka pobierał zasiłek macierzyński  za  okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego,

3) zaświadczenie  płatnika zasiłku macierzyńskiego o okresie, za  który zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego wypłacono  drugiemu z rodziców dziecka, liczbie części wypłaconego zasiłku za okres tego urlopu, okresie, w którym urlop rodzicielski został wydłużony,  stawce procentowej w jakiej wypłacono zasiłek macierzyński drugiemu z rodziców dziecka, zawierające imię, nazwisko i PESEL drugiego z rodziców dziecka albo serię i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość, jeżeli nie nadano mu numeru PESEL lub oświadczenie drugiego z rodziców dziecka zawierające powyższe dane i wskazujące NIP i nazwę płatnika.

Wzory wniosków niedługo pojawią się w zakładce: Wzory dokumentów.

 

Podstawa prawna
1. Kodeks pracy (Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn. Zm.)
2. Strona ZUS

 

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*